Αυτοεξέταση Μαστού: Η Πρόληψη που Σώζει Ζωές είναι στα Χέρια σας

 

Η αυτοεξέταση μαστού είναι ένας απλός, μηνιαίος έλεγχος που κάνει η ίδια η γυναίκα για να εντοπίσει αλλαγές στην όψη και την υφή του στήθους της. Ιδανικά γίνεται 7-10 ημέρες μετά την έναρξη της περιόδου, όταν οι μαστοί είναι λιγότερο ευαίσθητοι και πρησμένοι. Η διαδικασία περιλαμβάνει οπτικό έλεγχο στον καθρέφτη και προσεκτική ψηλάφηση σε όρθια και ύπτια θέση. Στόχος είναι η έγκαιρη αναγνώριση ενδείξεων που απαιτούν ιατρική συμβουλή, όχι η αυτοδιάγνωση.

Ποια είναι η καλύτερη μέρα του κύκλου για αυτοεξέταση μαστού;

Ο συγχρονισμός είναι το παν.

Αν έχετε έμμηνο ρύση, το στήθος σας αλλάζει διαρκώς μέσα στον μήνα λόγω των ορμονών. Η ιδανική στιγμή είναι μεταξύ 7ης και 10ης ημέρας του κύκλου (μετρώντας από την πρώτη μέρα που είδατε αίμα). Τότε, τα επίπεδα των ορμονών πέφτουν και το στήθος είναι στην πιο “ήρεμη” φάση του, λιγότερο οζώδες και χωρίς πρήξιμο.

Το συχνότερο λάθος που βλέπω στο ιατρείο είναι γυναίκες να εξετάζονται ακριβώς πριν την περίοδο. Τότε το στήθος είναι φυσιολογικά ευαίσθητο και γεμάτο “κόμπους”, κάτι που προκαλεί αδικαιολόγητο πανικό.

Τι γίνεται όμως αν δεν έχετε περίοδο (λόγω εμμηνόπαυσης, εγκυμοσύνης ή θηλασμού);

Είναι απλό. Διαλέξτε μια σταθερή μέρα που να θυμάστε εύκολα. Για παράδειγμα, την 1η κάθε μήνα. Σημειώστε το στο ημερολόγιο του κινητού σας. Η συνέπεια είναι πιο σημαντική από την ημερομηνία σε αυτή την περίπτωση.

Πώς γίνεται η αυτοεξέταση μαστού βήμα-προς-βήμα;

Μην τρομάζετε με τη διαδικασία. Είναι πιο εύκολη απ’ όσο νομίζετε και δεν θα σας πάρει πάνω από 5-10 λεπτά. Την χωρίζουμε σε τρία στάδια: κοιτάμε, ψηλαφίζουμε όρθιες, ψηλαφίζουμε ξαπλωμένες.

Βήμα 1: Οπτικός Έλεγχος στον Καθρέφτη

Σταθείτε μπροστά στον καθρέφτη σε καλά φωτισμένο δωμάτιο. Γδυθείτε από τη μέση και πάνω. Κοιτάξτε καλά.

Αρχικά με τα χέρια χαλαρά κάτω. Μετά, σηκώστε τα χέρια ψηλά πάνω από το κεφάλι. Τέλος, πιέστε τα χέρια δυνατά στη μέση σας για να σφίξουν οι θωρακικοί μύες. Σε κάθε μια από αυτές τις στάσεις, ψάχνουμε για αλλαγές στην όψη:

• Αλλαγή στο μέγεθος ή το σχήμα που δεν υπήρχε πριν.

• Εισολκή της θηλής (η θηλή “μπαίνει προς τα μέσα”).

• Αλλαγές στο δέρμα, όπως ερυθρότητα, εξάνθημα ή όψη που θυμίζει “φλοιό πορτοκαλιού”.

Από την εμπειρία μας, πολλές γυναίκες αμελούν το στάδιο με τα χέρια στη μέση, το οποίο όμως είναι κρίσιμο γιατί μπορεί να αποκαλύψει αλλοιώσεις που “κρύβονται” όταν ο μυς είναι χαλαρός.

Βήμα 2: Ψηλάφηση στο Ντους

Το νερό και το σαπούνι είναι σύμμαχοί σας. Τα δάχτυλα γλιστράνε πιο εύκολα στο βρεγμένο δέρμα, κάνοντας την ψηλάφηση πιο αποτελεσματική.

Σηκώστε το δεξί χέρι πίσω από το κεφάλι. Με τα τρία μεσαία δάχτυλα του αριστερού χεριού (χρησιμοποιώντας τις “ψίχες”, όχι τις άκρες), ψηλαφίστε ολόκληρο τον δεξιό μαστό. Επαναλάβετε για την άλλη πλευρά. Μην ξεχνάτε την περιοχή κάτω από τη μασχάλη και ψηλά μέχρι την κλείδα.

Βήμα 3: Λεπτομερής Ψηλάφηση Ξαπλωμένη

Αυτό είναι το πιο σημαντικό βήμα. Όταν ξαπλώνετε, ο μαστός “απλώνει” στο θωρακικό τοίχωμα και είναι πιο εύκολο να εντοπιστούν βαθύτερα μορφώματα.

Ξαπλώστε ανάσκελα. Τοποθετήστε ένα μαξιλάρι κάτω από τον δεξιό ώμο και βάλτε το δεξί χέρι πίσω από το κεφάλι. Χρησιμοποιήστε το αριστερό χέρι για να εξετάσετε τον δεξιό μαστό.

Πώς να κινείτε τα δάχτυλα; Υπάρχουν διάφορες τεχνικές, όπως η κυκλική (σαν σπείρα από τη θηλή προς τα έξω) ή η ακτινωτή (σαν φέτες πίτας). Στις δοκιμές και τα σεμινάρια που κάνουμε, παρατηρούμε ότι η πιο αποτελεσματική μέθοδος για να μην ξεφύγει κανένα σημείο είναι η κάθετη (Vertical Strip). Φανταστείτε ότι “κουρεύετε το γκαζόν” κινούμενη σε λωρίδες πάνω-κάτω, καλύπτοντας όλη την έκταση από την κλείδα μέχρι κάτω από το στήθος και από τη μασχάλη μέχρι το στέρνο.

Τι δεν σας λένε για την πίεση και τη “φυσιολογική” αίσθηση

Εδώ βρίσκεται το μυστικό της σωστής αυτοεξέτασης. Πολλές γυναίκες με ρωτούν: “Πόσο δυνατά πρέπει να πιέσω; Φοβάμαι μην κάνω ζημιά”.

Δεν μπορείτε να κάνετε ζημιά στο στήθος σας με την ψηλάφηση. Όμως, αν πιέζετε μόνο επιφανειακά, δεν κάνετε σωστό έλεγχο. Σε κάθε σημείο που εξετάζετε, πρέπει να χρησιμοποιείτε τρία διαφορετικά επίπεδα πίεσης:

1. Ελαφριά πίεση: Για να νιώσετε το δέρμα και τον ιστό ακριβώς από κάτω.

2. Μέτρια πίεση: Για να αισθανθείτε τον κυρίως αδένα του μαστού.

3. Δυνατή πίεση: Για να νιώσετε τους ιστούς βαθιά, κοντά στα πλευρά.

Το δεύτερο μεγάλο ερώτημα είναι: “Πώς μοιάζει το φυσιολογικό;”.

Αυτό είναι το σημείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο πανικό. Ακούστε προσεκτικά: Το φυσιολογικό στήθος ΔΕΝ είναι λείο. Ειδικά αν είστε νέα γυναίκα, η υφή του μαστού θυμίζει συχνά “σακουλάκι γεμάτο ρύζι” ή μικρούς σβόλους. Ιδιαίτερα στο άνω και έξω τεταρτημόριο (προς τη μασχάλη), ο ιστός είναι φυσιολογικά πιο πυκνός και οζώδης.

Ο στόχος της αυτοεξέτασης δεν είναι να βρείτε αυτούς τους φυσιολογικούς κόμπους, αλλά να μάθετε τον “χάρτη” του δικού σας στήθους, ώστε να καταλάβετε αν κάτι αλλάξει τον επόμενο μήνα.

Τι πρέπει να κάνω αν ψηλαφίσω κάτι σκληρό στο στήθος μου;

Πρώτος κανόνας: Μην πανικοβληθείτε.

Είναι εύκολο να το λες, δύσκολο να το κάνεις, το ξέρω. Όμως, πρέπει να γνωρίζετε το εξής: Στατιστικά, πάνω από το 80% των ευρημάτων που ψηλαφίζουν οι γυναίκες (ειδικά σε αναπαραγωγική ηλικία) αποδεικνύονται καλοήθη. Μπορεί να είναι μια απλή κύστη, ένα ινοαδένωμα ή ορμονικές αλλαγές.

Δεύτερος κανόνας: Μην το αγνοήσετε.

Το ότι είναι πιθανότατα καλοήθες, δεν σημαίνει ότι θα κάνουμε μόνοι μας τη διάγνωση. Αν βρείτε κάτι νέο, ένα σκληρό ογκίδιο που δεν υπήρχε πριν, μια περιοχή που επιμένει να είναι διαφορετική, κλείστε ραντεβού με τον γυναικολόγο ή τον μαστολόγο σας άμεσα. Μην περιμένετε τον επόμενο μήνα για να δείτε “αν θα φύγει”.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Αντικαθιστά η αυτοεξέταση τη μαστογραφία;

Όχι, σε καμία περίπτωση. Η αυτοεξέταση είναι ένα επιπλέον εργαλείο πρόληψης. Δεν μπορεί να εντοπίσει μικροσκοπικές αλλοιώσεις ή αποτιτανώσεις που βλέπει η μαστογραφία. Συνεχίζετε κανονικά τον ετήσιο ή διετή προληπτικό σας έλεγχο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας.

Πρέπει να πιέζω τη θηλή για να δω αν βγάζει υγρό;

Όχι. Αν δεν έχετε παρατηρήσει αυθόρμητο έκκριμα (να βγαίνει υγρό μόνο του στο σουτιέν), δεν χρειάζεται να πιέζετε τις θηλές κατά την αυτοεξέταση. Ο βίαιος χειρισμός μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό.

Ιατρική Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο του παρόντος άρθρου έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την επαγγελματική ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Μην αμελείτε ποτέ να ζητήσετε τη συμβουλή του γυναικολόγου σας ή άλλου εξειδικευμένου επαγγελματία υγείας για οποιοδήποτε ιατρικό ζήτημα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πρόληψη και Αυτοεξέταση Μαστού